De Gili-eilanden

De Gili-eilanden zijn een trio: Gili Trawangan, Gili Meno en Gili Air. Ze liggen op een steenworp afstand van de noordwestkust van Lombok, in de Straat van Lombok tussen Bali en Sumbawa. Elk eiland is in een halfuurtje te voet of per fiets rond te rijden. Wat ze gemeen hebben, is het verbod op gemotoriseerd verkeer — op alle drie de eilanden rijden uitsluitend fietsen en de cidomo, een door een paard getrokken rijtuigje dat er al generaties lang is. Het is precies dat gebrek aan lawaai en uitlaatgassen dat de Gili-eilanden hun onverwacht paradijselijk karakter geeft.

Waarom de Gili-eilanden een bounty-eiland zijn

Een bounty-eiland heeft per definitie iets onwerkelijks: zand zo wit dat je het niet gelooft, water zo helder dat je er doorheen kijkt als door glas, en een stilte die je in geen enkele stad vindt. De Gili-eilanden leveren dat alles zonder de prijskaartjes van de Malediven of Bora Bora. Het water voor de westkust van Gili Trawangan heeft een kleur die varieert van ondiepe aquamarijn vlak bij het strand tot diepturquoise iets verderop, met de silhouet van de Rinjani-vulkaan op Lombok als achtergrond. Die berg — 3.726 meter hoog, altijd net zichtbaar achter een sluier van wolken — geeft het uitzicht een dramatische diepte die geen andere eilandbestemming ter wereld heeft.

Dat het er druk kan zijn — Gili Trawangan trekt jaarlijks honderdduizenden bezoekers — doet weinig af aan het karakter. Het is een eiland dat zijn eigen tempo dicteert: wie aankomt per fast boat en de drukte van Kuta achter zich laat, merkt al na een kwartier dat alles langzamer gaat. Er is geen optie voor anders.

Drie eilanden, drie karakters

Gili Trawangan is het grootste en levendigste eiland. De westkust heeft een rij bars, restaurants en duikscholen die 's avonds oplichten, maar ook hier is het geluid altijd menselijk — muziek, stemmen, golfslag. Overdag is de oostkust rustiger, met koraalriffen op zwemafstand van het strand. Gili Meno is het middelste en kleinste eiland, en het rustigst van de drie. Er is een zoetwater meer in het binnenland, weinig horeca en een sfeer die dichter bij een verlaten eiland komt dan de twee broertjes. Wie een huwelijksreis of stilte zoekt, kiest voor Meno. Gili Air zit qua levendigheid precies tussenin: meer faciliteiten dan Meno, minder nachtleven dan Trawangan, en een bevolking die de overgang van vissersdorp naar toeristendorp net iets zorgvuldiger heeft gemaakt. Hier wonen nog de meeste lokale families.

Schildpadden als buren

Het bijzonderste aan de Gili-eilanden is niet wat er op het strand te zien is, maar wat er net eronder drijft. De koraalriffen rondom alle drie de eilanden zijn het leefgebied van grote aantallen groene zeeschildpadden (Chelonia mydas) en schildpadden van de soort Eretmochelys imbricata. Snorkelend tref je ze regelmatig aan op een paar meter diepte, kauwend op zeegras of rustend op de riffen. Het bijzondere is dat ze mensen zijn gewend en nauwelijks vluchten — je hoeft geen duikbrevet en geen diepte te halen voor een ontmoeting.

Rondom de eilanden liggen ook zogeheten Biorock-structuren: metalen constructies op de zeebodem die door een zwakke elektrische stroom koraalgroei stimuleren. Ze dienen als kunstmatig rif en zijn inmiddels zelf een onderwaterattractie: bedekt met koraal, omgeven door tropische vissen en regelmatig bezocht door schildpadden die er een rustplek op vinden. Duikscholen op alle drie de eilanden bieden begeleide tochten langs de Biorock-korten.

Autovrij en duurzaam — in de praktijk

Het autoverbod is het meest geciteerde feit over de Gili-eilanden, maar hoe werkt het in de praktijk? Goederen worden aangevoerd per boot en daarna verdeeld via de cidomo of per kruiwagen. De cidomo — een licht rijtuigje op wielen, bestuurd door een koetsier — is eeuwenlang het standaard vrachtvoertuig geweest. Dierenwelzijnsorganisaties als de Gili Animal Welfare Association (GAWA) controleren de omstandigheden van de paarden en bieden veterinaire zorg; op Gili Air zijn inmiddels een klein aantal elektrische karts in gebruik voor zware goederenleveringen. Op Gili Trawangan zijn ook elektrische fietsen te huur, voorzien van zonnepanelen voor de laadbeurten.

Afvalbeheer is een serieuzer probleem. De eilanden produceren dagelijks tonnen afval, terwijl er geen vuilnisophaaldienst bestaat die het eiland af kan rijden. De Gili Eco Trust organiseert wekelijkse strandopruimacties en zorgt voor basale recyclestructuren, maar het systeem staat onder druk bij hoogseizoen. Wie het eilandleven serieus neemt, gebruikt refillbare waterflessen bij de purificatiestations die op alle drie de eilanden staan — het kraanwater is niet drinkbaar, maar gefilterd water kost een fractie van plastic flesjes.

Praktisch: zo kom je er

De meeste reizigers vertrekken vanuit Bali. Fast boats varen vanuit Padang Bai (oostkust Bali) en Amed naar Gili Trawangan of Gili Air in 1,5 tot 2,5 uur, afhankelijk van de operator en de zeeconditie. Ochtendvertrekken zijn stabieler; middagvaarten zijn gevoeliger voor hogere golven in de Straat van Lombok. Vanuit Lombok zelf is de snelste route via Bangsal Harbour op de noordwestkust; publieke speedboats pendelen de hele dag voor een lage prijs. De oversteek naar Gili Air duurt dan nog geen twintig minuten.

Wie alle drie de eilanden wil bezoeken, kan een dagtocht boeken of de island hop shuttle boat nemen, die meerdere keren per dag rondt tussen de drie Gilis. Accommodatie varieert van eenvoudige bamboe-bungalows voor een tientje per nacht tot designhotels met privézwembad. Boek vooraf in het hoogseizoen (juli–augustus), want het aantal hotelkamers op de eilanden is beperkt en het aanbod strekt zich niet ver uit.