The Exumas

Er zijn maar weinig plekken ter wereld waarbij de realiteit de fantasie overtreft. The Exumas is er een van. Je verwacht wit zand en blauw water, en dat krijg je — maar je krijgt er ook zandbanken midden in open zee bij die je bij laag tij droogvoets kunt belopen, een onderwaterrot vol gekleurde vissen die ooit diende als filmdecor voor James Bond, en een groep varkens die zwemmend op je afkomt voor een appel. Geen enkel reclamebord voor een chocoladereep had dit kunnen verzinnen.

Waarom de Exumas een bounty-eiland zijn

The Exumas is de verzamelnaam voor een ketting van 365 cays — één voor elke dag van het jaar, zo gaat het lokale verhaal — die zich over ruim 200 kilometer uitstrekt ten zuidoosten van Nassau, de hoofdstad van de Bahama's. De cays zijn klein, laag en omringd door ondiep water dat schittert in elke denkbare tint van groen naar blauw: van mintgroen vlak achter het strand naar een diep atlantisch blauw op de Exuma Sound. Precies die combinatie van wit koraalkalkzand en ondiepe zeeën op een kalksteenbodem geeft het water die bijna gefotoshoppte kleur die je bij een bounty-eiland verwacht.

De meeste cays zijn onbewoond. Wie eroverheen vliegt, ziet een mozaïek van smalle landstrookjes omgeven door zandbanken en turquoise kreken — een beeld dat een sterke familiaire gelijkenis vertoont met Frans-Polynesisch atol-landschap, maar dan in de Atlantische Oceaan, op circa vier uur vliegen vanuit Amsterdam via Miami.

De zandbanken: natuur die de tijd bijhoudt

De beroemdste attracie van de Exumas is iets wat je niet kunt aanraken: de sandbars. Op sommige plekken in de Sound vormen bodemzandbanken en getijden samen uitgestrekte, witte platen die bij laagwater een paar decimeter boven de zeespiegel uitsteken. Je staat dan letterlijk midden op zee, met water aan alle kanten, op een strand zonder strand erachter. Het meest gefotografeerde voorbeeld is de Cay net ten oosten van Staniel Cay — een sandbar die bij laagwater groot genoeg is voor een picknick, en bij hoogwater volledig verdwijnt.

Het getijverschil in de Exumas is klein, iets meer dan een halve meter, waardoor het effect van verschijnen en verdwijnen zich dagelijks en rustig herhaalt. Wie de juiste getijdenapp raadpleegt en een bootje heeft, kan de zandbanken op het ideale moment opzoeken — en er vervolgens alleen op staan, alsof het eiland speciaal voor jou is aangelegd.

Thunderball Grotto: James Bond onder water

Net ten westen van Staniel Cay steekt een rotsachtige uitloper uit het water: van bovenaf niets bijzonders, maar onder de waterlijn opent zich een onderwatergrot vol gaten en spleten waardoor het zonlicht naar binnen breekt in schijven van groen en goud. Paarse gorgonen, kleurrijke vissen en af en toe een kleine haai maken de grot tot een snorkelervaring van een heel andere orde dan een gewoon rif.

De naam verraadt de filmmogenlijkheid meteen: zowel de James Bond-film Thunderball (1965) als de herverfilming Never Say Never Again (1983) werden hier opgenomen. Tegenwoordig komen dagelijks boten met snorkelaars langs. Het beste moment is rond vloed bij ochtendlicht, als de samenkomst van zonnestralen en helder water het spectaculairst is.

De zwemmende varkens van Big Major Cay

Geen enkel dier heeft de Exumas meer bekendheid gegeven dan de varkens van Big Major Cay, ook wel Pig Beach of Pig Island. Op dit onbewoonde eilandje — enkel per boot bereikbaar vanaf Staniel Cay, op enkele minuten varen — leven zo'n twintig varkens en biggetjes in het wild. Ze hebben geleerd dat boten voedsel betekenen, en zwemmen daadwerkelijk tegemoet zodra je voor anker gaat.

Het is een absurdistisch maar hartverwarmend schouwspel: roze varkens die door het aquamarijnblauwe water ploeteren, met hun snuit net boven het oppervlak. Hoe ze er zijn terechtgekomen is onduidelijk — theorieën lopen uiteen van zeelui die ze achterlieten tot opzettelijke plaatsing door een lokale ondernemer — maar ze leven er al decennia naar tevredenheid.

Exuma Cays Land and Sea Park: het oudste no-take reservaat van de Caraïben

Het noordelijke deel van de ketting valt binnen de grenzen van het Exuma Cays Land and Sea Park, opgericht in 1958 en daarmee het oudste beschermde mariene reservaat in heel de Caraïben. Sinds 1986 geldt binnen de parkgrenzen een volledig visverbod: geen vis, geen kreeft, geen schelpier, niets levends of dood mag worden meegenomen. Het resultaat is indrukwekkend: de watergangen wemelen van de Nassau-grouper en koninginnenhoorn, soorten die buiten het park schaars zijn geworden.

Voor bezoekers betekent dit dat snorkelen en duiken hier een ervaring is van een andere kwaliteit dan elders in de Bahama's. Het water is helder, de riffen relatief intact en de fauna niet schuw. Ankers mogen niet worden neergelaten in het park — er zijn drijvende meerboei-velden — en kamperen vereist een vergunning. Wie de regels respecteert, wordt beloond met een onderwaterlandschap dat in het Caraïbisch gebied zijn weerga niet kent.

Praktisch: zo kom je er

De meeste reizigers vliegen naar Exuma International Airport (GGT) bij George Town via een overstap op Nassau of Miami. Vanaf George Town zijn de meeste toeristische attracties bereikbaar met gehuurde boten of dagtouren. Wie de noordelijke cays wil verkennen — Thunderball Grotto, Big Major Cay, het nationale park — kiest voor een verblijf op of nabij Staniel Cay, een van de weinige bewoonde eilanden in het midden van de ketting. Staniel Cay is bereikbaar per privévliegtuig (eigen landingsstrip) of per speedboot vanuit George Town in circa negentig minuten.

Overzeese bezoekers betalen bij vertrek een departure tax van BSD 15 per persoon (voor iedereen van zes jaar en ouder). Controleer ook de parkvergoedingen als je het Exuma Cays Land and Sea Park aandoet: betalingen verlopen via de Bahamas National Trust-website of bij parkheadquarters op Warderick Wells. De mooiste periode is december tot april — zon, weinig regen en een koel briesje dat de ergste hitte breekt.